Tijdens het zomerreces hebben politici tijd om te reflecteren op het vorige politieke jaar, het land in te gaan, voorbereidingen te treffen voor het nieuwe politieke jaar en uiteraard een aantal weken vakantie te vieren. Ik vraag me af hoe PVV-politici zouden reflecteren op het afgelopen politieke jaar en überhaupt terugkijken op hun (vaak lange) politieke carrière? Ik kom tot de conclusie dat het leven van een PVV-politicus uitermate comfortabel moet zijn.

PVV-politici hebben geen doordachte oplossingen voor complexe beleidsmatige vraagstukken. Dat hoeft ook niet. In de PVV-ideologie is xenofobie gecentreerd, en deze xenofobie biedt in het PVV-handboek oplossingen voor alles. De woningcrisis is niet ontstaan doordat de grondmarkt een imperfecte markt is, de overheid vanuit ideologische redenen een passieve opstelling innam op dit dossier, of de vergrijzing waardoor veel woningen niet aansluiten op de levensfase van mensen (doorstroming). Nee, het gebrek aan woningen komt volgens de PVV door al die duivelse vluchtelingen en migranten. Als de instroom opdroogt, dan is er volgens de PVV-politicus ineens een enorme woningvoorraad beschikbaar voor het ‘eigen volk’. Verder hoeft de PVV-politicus niet veel langer na te denken over deze problematiek; de zondeboktheorie volstaat voor het PVV-electoraat.

De zondeboktheorie reikt uiteraard verder. Ook niet-westerse landgenoten, met name de moslims, hebben het altijd gedaan. Zij vormen een vijfde colonne die een regelrechte bedreiging vormt voor de nationale bestaanswijze en het Nederlandse cultuureigen. Alle binnenlandse problematiek, zoals de verslechtering van de publieke dienstverlening, is te danken aan de moslims. Dat het neoliberale denken (sinds de jaren ’70) het Rijnlandse model gedeeltelijk heeft vervangen, wordt plotsklaps vergeten.

Naast xenofobie als allesomvattende oplossing voor alle crises, belooft de PVV ook gouden bergen: eigen risico afschaffen, BTW verlagen, energiebelasting verlagen, sociale huur verlagen, minimumloon verhogen, vliegtaks schrappen, huurtoeslag verhogen, accijnzen op brandstof verlagen, en zo kan ik nog wel even doorgaan met het opsommen van cadeautjes aan ‘het volk’. Hoe dit allemaal gedekt moest worden, werd nooit uitgelegd: noch in het verkiezingsprogramma noch tijdens begrotingsdebatten. De PVV-politicus kwam niet verder dan stoppen met de ‘klimaatgekte’, het stikstoffonds stoppen en opnieuw de zondeboktheorie afstoffen: de geldverslindende vluchtelingen moeten vertrekken. Als PVV-politicus hoef je niet over realistische, doordachte plannen na te denken; als de beloftes maar electoraal gezien goed scoren, voldoet het aan de maatstaven van de PVV.

De PVV hoeft ook op een andere manier niet diepgaand na te denken over hedendaagse vraagstukken. De partij ontkent simpelweg het onderliggende probleem voor dergelijke vraagstukken, zoals de ontwrichtende klimaatverandering. De PVV noemt dit ‘gekkigheid’. De debatten over de energietransitie laat de PVV-politicus aan zich voorbijgaan; dat zoeken de andere politici uit het brede midden maar uit. Hoe de energietransitie uitgevoerd dient te worden, hoe de kosten bij de samenleving verhaald en verdeeld moeten worden, hoe de ideale energiemix eruit moet zien, hoe we de grondstoffen voor deze energietransitie op een humane, milieuvriendelijke manier moeten betrekken waarbij de EU niet opnieuw ongezonde afhankelijkheden opbouwt met derde landen, daar heeft de PVV nul antwoorden op geformuleerd. Zij staan immers compleet aan de zijlijn in deze kwestie: ‘het is allemaal gekkigheid’. De brede wetenschappelijke consensus over de klimaatverandering wordt ontkend, gerelativeerd of genegeerd. Wat is de bijdrage dan van de PVV op dit punt? Onder het mom van ‘iedereen is gek behalve wij’ wordt betoogd dat de energietransitie peperduur en onuitvoerbaar is. Er wordt dus geen denkkracht besteed aan constructieve oplossingen.

Deze intellectueel armoedige strategie wordt ook toegepast op het buitenlandbeleid van de PVV. De Oekraïne-oorlog is volgens hen niet onze zaak; we moeten eerst opkomen voor ‘de Nederlander’. Laat andere westerse staten met meer militaire en financiële middelen Oekraïne maar bijstaan. Dat Nederland een internationaal georiënteerd land is, dat vergaand vervlochten is met de rest van Europa, wordt genegeerd. En dat Rusland een bedreiging vormt voor onze veiligheid, onder andere door de conventionele oorlog in Oost-Europa, maar vooral door hybride oorlogsvoering, ook dat wordt niet als een prioriteit beschouwd.

Op dit punt wordt temeer aangetoond dat de PVV kiest voor de weg van de minste weerstand: het probleem wordt genegeerd of gerelativeerd. De schuldvraag wordt in sommige gevallen zelfs verlegd naar het Westen: wij hebben Rusland “geprovoceerd”. Opnieuw begeeft de PVV zich in de marges van het publieke debat, en ook hier wordt het debat niet verder gebracht door de PVV-politicus. De PVV-woordvoerder op Defensie heeft het dus niet over Oekraïne of de grote hervorming en uitbreiding van de Nederlandse defensie vanwege de Russische dreiging. Maar waar heeft de PVV het dan wel over tijdens de talrijke debatten omtrent defensie? De partij heeft het over het gevreesde wokeïsme dat volgens de PVV zich nu ook al heeft genesteld in de Nederlandse krijgsmacht. Dat wordt door de PVV als topprioriteit nummer één bevonden.

De PVV-politicus heeft dus, ondanks dat het de grootste partij van Nederland is, een compleet afzijdige, passieve en irrelevante rol binnen het publieke debat. Dit omdat de PVV simplistische oplossingen voorstelt voor maatschappelijke problematiek, of omdat het deze problematiek relativeert en niet beschouwt als een gewichtig vraagstuk. Deze passiviteit komt ook letterlijk naar voren: de PVV-politicus is veelvuldig afwezig tijdens de debatten. De heer Wilders heeft van zijn partij een dictatoriaal geleide eenmansfractie gemaakt, waardoor de PVV-politicus weinig bewegingsruimte krijgt. Bovendien worden de kandidaat-Kamerleden niet gerekruteerd op basis van hun competentie, maar op grond van hun loyaliteit aan Wilders. Dit zorgt ervoor dat de PVV-politicus nauwelijks aanwezig mag of kan zijn bij plenaire debatten. De PVV-politicus verdient dus veelal zijn of haar brood in de Kamer door niet al te opstandig te zijn binnen de Kamerfractie. Een zeer lucratieve bezigheid is het Kamerlidmaatschap dus voor de PVV-politicus.

Voor de PVV-politicus is ook vrijwel alles geoorloofd om de kiezer voor zich te winnen. Schofterige of zelfs beledigende uitspraken zijn acceptabel voor de PVV, zolang de partij daarmee kiezers kan blijven trekken. Het is geen enkel probleem om collega-politici en anderen er flink van langs te geven in verbale zin. Er worden dus hele andere fatsoensnormen gehanteerd dan de rest van politiek Nederland. Ook op dit punt maakt de PVV het zichzelf dus erg makkelijk: alles wat in het belang is van het electorale succes van de PVV is toegestaan. Zelfs eigen gekozen bewindspersonen belachelijk maken in de plenaire zaal is, zo hebben we tijdens de Regeringsverklaring gezien, geoorloofd.

Uiteindelijk wordt de PVV niet door de andere (centrum-rechtse) partijen afgestraft voor hun passiviteit en radicale gedachtegoed. De PVV is immers door NSC en de VVD beloond met tastbare politieke macht, en er nemen zelfs PVV-bewindspersonen zitting in het kabinet-Schoof. Alle gouden bergen die de PVV heeft beloofd, zijn – zoals verwacht – geschrapt in het Hoofdlijnenakkoord. Hierbij lijkt er collectief geheugenverlies op te treden: geen enkele PVV-kiezer die de partij op dit punt daadwerkelijk heeft bekritiseerd. En de ondoordachtheid van de PVV-plannen wordt door de VVD- en NSC-politici weggemasseerd; zij vangen met hun plannen, kennis en kunde het platte PVV-populisme tot op zekere hoogte op.

Het moet dus een heerlijk politiek jaar zijn geweest voor de PVV-politicus. Radicale uitspraken en simplistische antwoorden voor complexe vraagstukken worden niet afgestraft. Integendeel, ze worden allereerst beloond door ‘de kiezer’ – ik refereer vanzelfsprekend aan de indrukwekkende verkiezingsuitslag van 22 november 2023. Vervolgens hebben de VVD en NSC het anti-parlementaire frame aangedragen, namelijk ‘de kiezer heeft gesproken’, om zo de PVV te belonen met werkelijke politieke macht. Het politieke jaar voor de PVV-politicus was dus een groot succes, zonder daarvoor overigens hard te hoeven werken, gezien het feit dat de PVV-politicus nooit aanwezig is tijdens belangrijke Kamerdebatten.

Steun het anti-populistische geluid!

Wil je dit opiniërende platform maandelijks steunen met een bescheiden financiële bijdrage? Dat kan via deze link: Columns (stripe.com) Of steun het platform eenmalig met een bedrag naar keuze invullen: https://buy.stripe.com/00g176ce24rc3Cg3cc