In dit artikel zal ik uitgebreid verslag doen van Wilders’ inbreng tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. In elk denkbaar opzicht zie je een charismatische autocraat die het volk tracht te manipuleren en die de parlementaire controlemechanismen probeert te verzwakken om zodoende een autocratische bestuursvorm te installeren. Daarnaast ligt de focus niet op het buitenland, terwijl we in turbulente geopolitieke tijden verkeren; nee, de aandacht wordt enkel gevestigd op binnenlandse aangelegenheden.

Geert Wilders (PVV): persoonlijke tragedie als bewijs voor wereldvisie


Het begin van de debatinbreng van Wilders was niks op aan te merken. Als politicus wordt hij jarenlang met de dood bedreigd vanwege zijn politieke opvattingen, hoofdzakelijk door islamisten. Hierdoor wordt hij al een zeer geruime tijd beveiligd en is zijn bewegingsruimte en privacy geminimaliseerd. Deze persoonlijke tragedie kan hij verbinden met dat waar de PVV voor zegt te staan: vrijheid, veiligheid en dus tegen de totalitaire islam. De theorie van Huntington dat er een voortdurende strijd zou zijn tussen beschavingen, waaronder tussen de islamitische wereld en het vrije Westen, wordt met Wilders’ persoonlijke strijd voor ‘vrijheid’ bevestigd. Zijn persoonlijke verhaal is dus een soort biografisch argument voor zijn wereldvisie en mensbeeld. Dat er allerlei (liberale) grijstinten op te merken zijn binnen de islamitische cultuur is vanzelfsprekend een gegeven dat zoveel mogelijk genegeerd moet worden om dit uiterst ongenuanceerde, sociaal-darwinistische wereldbeeld vol te kunnen houden, net zoals hij en zijn beweging zélf uiterst autocratische, antiwesterse waarden erop nahouden.

Symbool- en spierballenpolitiek van minister Faber wordt bejubeld


Wilders vervolgt zijn betoog met het opsommen van de concrete voorstellen van dit kabinet. Deze gaan enkel over immigratie. Wilders vindt het fantastisch dat minister Faber definitief stopt met de financiering van illegaliteit. De PVV-voorman doelt op het afschaffen van de LVV-regeling, waardoor uitgeprocedeerden recht hebben op een zeer sober bestaan; in de volksmond wordt deze regeling dan ook wel de bed-bad-broodregeling genoemd. Die regeling kostte slechts tientallen miljoenen, drukt totaal niet op de Rijksbegroting en was een goedkope regeling om eventuele overlast en criminaliteit als gevolg van rondzwervende illegalen te voorkomen. Er is dus geen enkele reden om dit als een politieke zege te gaan vieren. Maar voor de populist Geert Wilders is het een ideale maatregel om te laten zien dat de PVV fel gekant is tegen immigratie.

Ook de aangekondigde aangescherpte grenscontrole is volgens Wilders fantastisch nieuws. Voor de camera van GeenStijl had Wilders al gezegd hoe geweldig hij dit idee wel niet vindt: ‘Het geeft wel een signaal aan mensen die uit verre oorden komen. Zij zullen dan wellicht via Polen naar Zweden gaan in plaats van Duitsland naar Nederland.’ Dat extra grenstoezicht gaat geen enkel effect sorteren; asielzoekers mogen immers gewoon een asielprocedure aanvragen, dat is verdragsrechtelijk gewoonweg zo bepaald. Dit bevestigde minister Faber overigens deze zomer al toen zij hierover bevraagd werd door een journalist van Omroep Gelderland. Daarnaast is het ook geen duurzame oplossing, indien het wel enige effect sorteert: andere landen zullen vergelijkbare maatregelen nemen om de immigratiestromen opnieuw richting Noordwest-Europa te dirigeren. Zo ontstaat er een race-to-the-bottompolitiek die ervoor zorgt dat Europese landen niet samenwerken om tot een passend antwoord te komen voor de asielmigratieproblematiek; nee, onze innige bondgenoten worden als het ware concurrenten: ‘Wie kan de asielopvang zo sober mogelijk maken?’ Dit heeft humanitaire gevolgen en zal de Europese eenheid op het spel zetten.

Voorts benadrukt Wilders de opt-outclausule die opgenomen is in het Regeerprogramma. Hoewel dit een plan is voor de lange termijn, is Wilders van mening dat dit een ‘historische’ mijlpaal is. Het geeft namelijk aan dat er definitief een andere politieke wind is gaan waaien in Den Haag. Ik hoef er eigenlijk weinig woorden aan vuil te maken om aan te tonen dat dit pure symboolpolitiek is, want Wilders geeft het zelf al toe: het gaat over het principe dat er een wisseling van de wacht is. Dat die wisseling van de wacht tot niets leidt, in ieder geval niet binnen afzienbare tijd, doet er kennelijk niets toe. Sowieso is de term ‘symboolpolitiek’ of ‘spierballenpolitiek’ toepasselijk voor die fantastische immigratievoornemens van dit kabinet: het heeft geen enkel effect, maar je geeft de modale burger wel het idee dat je er écht mee aan de slag gaat!

Koninklijke decreten voor een niet-bestaande crisis

Het pronkstuk van de PVV is uiteraard het koninklijke besluit om zo met crisisachtige spoed tot noodmaatregelen te komen. Dit houdt in dat delen van de Vreemdelingenwet buiten werking worden gesteld. Hierdoor kan de stapeling van asielprocedures tegengegaan worden en kunnen er vergaande maatregelen genomen worden om de gezinshereniging in te perken.

Wilders onderbouwt in een aantal interruptiedebatjes met de oppositie waarom er volgens hem sprake is van een crisissituatie die een koninklijk besluit zou rechtvaardigen. Allereerst zou Nederland het meest dichtbevolkte land van de EU zijn na het nietige Malta. Dit losstaande feit zou volgens Wilders al reden genoeg zijn om over te gaan tot crisismaatregelen.

Daarnaast zou de instroom van vluchtelingen ertoe leiden dat er een enorme last wordt gelegd op de voorzieningen in Nederland: het woningtekort, de druk op de zorg en op het onderwijs zijn primair te wijten aan de vluchtelingen. De asielketen zou bovendien niet in staat zijn om de hoge instroom te verwerken. Wilders vermeldt zo nu en dan in een bijzinnetje dat niet enkel de vluchteling voor al onze problemen zorgt, maar de kern van zijn inbreng is: de vluchteling is dé schuldige voor alle maatschappelijke uitdagingen.

Dit is natuurlijk grote onzin. Nederland heeft niet te maken met een asielcrisis; dan schat je de problematiek echt niet op de juiste grootte. Meerjarig bezien komen er elk jaar 20.000 asielzoekers naar Nederland met een rechtmatige status; dat is 0,1% van de bevolking. Op een tijdsschaal van een decennium zou het dus gewoon om ongeveer 1% van de totale Nederlandse bevolking gaan. Als Nederland, met de Spreidingswet in de hand, dus gewoon een blijvende buffercapaciteit opbouwt voor piekjaren (bijvoorbeeld rekening houdend met een piekjaar van 55.000 vluchtelingen), dan kan Nederland de asielinstroom verwerken. Wilders kan dus geenszins schuilen achter het idee dat de asielketen hoge instromen niet kan verwerken; dat heeft Nederland simpelweg zo georganiseerd. Wilders verlegt dus, net zoals iedere anti-immigratiepoliticus, het probleem van een gebrekkige opvang naar een te grote instroom.

Iedere migratiedeskundige is het erover eens dat we niet in unieke tijden leven wat betreft de migratieproblematiek. In de jaren ’90 heeft Nederland in relatieve zin veel hogere aantallen nieuwkomers moeten verwelkomen en inpassen in de Nederlandse samenleving. Daarnaast is Nederland op dit moment een middenmoter als het gaat om de opvang van asielzoekers. Derhalve kan er niet anders geconcludeerd worden dan dat Nederland noch in historisch, noch in internationaal-comparatief verband in een asielcrisis verkeert. Het is een maatschappelijke uitdaging om deze mensen ordentelijk op te vangen en hen volwaardig te laten participeren in de Nederlandse samenleving, een uitdaging zoals we in Nederland zoveel uitdagingen hebben: netcongestie, vergrijzing, woningnood, en ga zo maar verder.

Een maatschappelijke uitdaging waar we dus zeer zeker wel de nodige aandacht aan moeten schenken. En dat brengt me bij het volgende argument van Wilders om de crisissituatie inzake de asielmigratie hard te kunnen maken: hevige integratieproblematiek en een enorme druk op sociale voorzieningen. Laten we daarvoor kijken naar een van de laatste niet-westerse vluchtelingengroepen die Nederland een nieuw bestaan heeft gegund: Syrische vluchtelingen die tussen 2014 en 2016 naar ons land zijn gevlucht, bestaande uit 150.000 mensen. Als we kijken naar de arbeidsparticipatie van deze voormalige vluchtelingengroep, dan ligt deze op 55% (ten opzichte van 71% van het nationale gemiddelde). Daarnaast ligt er enorm menselijk kapitaal potentieel voor Nederland, omdat Syriërs buitengewoon hoogopgeleid zijn (32% van de totale populatie).

Deze Syrische Nederlanders lopen echter tegen een aantal zaken aan. Veel relatief hoogopgeleide Syriërs hebben moeite met het certificeren van hun diploma’s. Als deze Syriërs hun diploma’s geldig proberen te krijgen, lopen ze tegen een bureaucratische muur aan. Daarnaast zijn veel werkgevers ook niet bereid deze mensen aan te nemen, omdat Syriërs geen cv hebben met daarop Nederlandse werkervaring. Hierdoor belanden veel Syriërs in sectoren waar ze eigenlijk onder hun gewicht boksen: de transport- en horecasector.

Opmerkelijk is ook de hoge mate van eenzaamheid onder Syrische mensen. Zij voelen zich losgekoppeld van de samenleving en het aantal contacten met Nederlanders is zeer gering. Daarnaast werken veel Syriërs zo veel uren (omdat ze dus in laagbetaalde sectoren terechtkomen) dat ze geen tijd en/of energie hebben om actief deel te nemen aan het Nederlandse verenigingsleven of aan gezamenlijke activiteiten in de directe woonomgeving.

Wat zou de Nederlandse overheid daar dan aan kunnen doen? De Nederlandse regering zou de bureaucratisering rondom het certificeren van diploma’s drastisch kunnen herzien door deze te vereenvoudigen, zonder dat het afbreuk doet aan de kwaliteitseisen. Verder zouden overheidsinstanties actiever Syriërs bij kunnen staan bij het opwaarderen van hun diploma’s naar Nederlandse standaarden. De eenzaamheid onder Syriërs kan – zo blijkt uit onderzoek – een belangrijke parameter zijn voor werkloosheid en kan aangepakt worden door het verenigingsleven zo toegankelijk mogelijk te houden (prijsniveau) voor de Nederlandse bevolking, zo ook voor Nederlandse Syriërs. De Nederlandse overheid zou daarnaast maatschappelijk werk of werkzaamheden rondom verenigingen onder werkloze Syriërs kunnen stimuleren als eerste stap richting een volwaardige baan, en om zo eveneens de eenzaamheid te verhelpen. Deze oplossingen, die ik hier vanaf mijn studeerkamer grof schets, hebben allemaal één gemene deler: de overheid heeft tot taak een actieve rol in te nemen om vluchtelingen fatsoenlijk te laten integreren.

Het moet dus hoofdzakelijk gaan over de asielopvangcapaciteit en de middelen die de overheid kan aanwenden om de integratie te vervolmaken. Dat is een geheel ander perspectief dan dat van de PVV, die de integratie per definitie als een verloren zaak ziet en die de verantwoordelijkheid voor de integratieproblematiek volledig bij de asielzoeker schuift. De problemen rondom de integratie en de druk op de sociale voorzieningen worden vervolgens door Wilders’ retoriek opgepompt tot crisisachtige proporties. Terwijl een hele andere benadering geboden is, zoals ik in het voorgaande geprobeerd heb te doen. De kern is dus dat we de integratie- en immigratieproblematiek nuchter moeten bekijken en tevens vanuit een oplossingsgerichte invalshoek. Dat doet Wilders niet; hij presenteert een beeld van nieuwkomers alsof het allemaal al hopeloos verloren is.

Autocraat Wilders kijkt verlekkerd naar crisiswetgeving

Wat betreft de procedurele verantwoording van de heer Wilders voor deze crisiswetgeving: volgens hem is er geen sprake van dat het parlement buitenspel wordt gezet, omdat de Kamer—wanneer de noodwetgeving is geïmplementeerd—nog kan oordelen of de wetgeving voortgezet moet worden (voortduringswet). Hij wijst erop dat dit bestuurlijke instrumentarium via het democratische proces tot stand is gekomen. Wilders is dus verbaasd over de ophef rondom de keuze om tot een Koninklijk Besluit (KB) te komen.

Het is echter hoogst opmerkelijk dat er gegrepen wordt naar crisiswetgeving. Allereerst hebben we, zoals ik zojuist heb aangetoond, niet te maken met een crisissituatie. De onderbouwing voor deze crisiswetgeving is dus gebaseerd op xenofoob drijfzand. Dat dit koninklijk besluitvormingsproces via een democratische weg tot stand is gekomen, zegt niets. Het gaat om hoe je omgaat met dit soort decreten en niet of ze democratisch gelegitimeerd zijn. De regering gebruikt in dit geval noodwetgeving voor specifieke beleidsonderwerpen die ze belangrijk acht. Een zwaarwichtig juridisch-bestuurlijke instrument wordt niet ingezet om een werkelijke crisis te verhelpen; nee, er dient een signaal afgegeven te worden aan het electoraat: ‘Wij nemen uw angstige onderbuikgevoelens zeer serieus.’ Dit schept een enorme precedentwerking: voor welke andere typische PVV-standpunten wordt in de toekomst naar noodwetgeving gegrepen, als de PVV zijn greep op de macht verder heeft verstevigd? Bijvoorbeeld om de levensbedreigende islamisering te stoppen?

Dat de Kamer alsnog kan oordelen over het koninklijke besluit via een voortduringswet, is waar. Maar het gaat over de volgorde van het besluitvormingsproces: de Kamer kan pas nadat de wet reeds is ingevoerd iets zeggen over de wetgeving. Het is dus ongehoord dat we in dit tijdsgewricht zijn beland; toekomstige historici zouden dit tijdsgewricht wellicht wel aanduiden als het begin van de illiberale democratie in Nederland.

‘Henk en Ingrid’ worden keihard in de kou gezet

Wilders sprak ook trots over zijn ‘geweldige’ sociaal-financiële voordelen die hij voor ‘Henk en Ingrid’ heeft gerealiseerd. In werkelijkheid is het een schim van wat hij tijdens de verkiezingsdebatten en in het verkiezingsprogramma beloofd heeft. Ik stoor me enorm aan het feit dat de media betrekkelijk weinig aandacht hebben besteed aan het contrast tussen de demagogische grootspraak van Wilders afgelopen november en de marginale resultaten die hij heeft geboekt voor ‘de Nederlander’.

Tijdens het befaamde SBS-debat beloofde Wilders zonder enige aarzeling dat er een volwaardig ziekenhuis in Heerlen moest blijven. Dit ziekenhuis dreigt namelijk te fuseren met dat van Geleen, twintig kilometer verderop. Tijdens Wilders’ bijdrage kwam ter sprake dat het een helse opgave is om dit ziekenhuis volwaardig open te houden. De regering heeft over deze kwestie geen volledige zeggenschap, omdat het ziekenhuis een privaatrechtelijke status heeft. Dit maakt het moeilijk voor de regering om echt grip te krijgen op het dossier. Daarnaast zijn er tekorten op de arbeidsmarkt, waardoor extra financiële middelen niet noodzakelijkerwijs leiden tot het voortbestaan van het ziekenhuis. En zo zijn er nog veel meer ingewikkelde zaken die met dit dossier samenhangen, zoals de financieringsvorm van het ziekenhuis en een vastgoedfout die hersteld moet worden. Kortom, het wordt erg moeilijk om in die regio een ziekenhuis volwaardig open te houden. En dan vraagt de heer Wilders om tijd en roept hij de oppositie op om toch vooral begrip te hebben voor deze helse opgave.

Hoe anders was de retoriek dus afgelopen november, toen de heer Wilders stellig zei: “Het ziekenhuis in Heerlen móet openblijven.” Om stemmen te winnen, deed Wilders deze verkiezingsbelofte zonder rekening te houden met de complexiteit van het onderwerp. De kiezer heeft een kortetermijngeheugen, en men zal deze loze, valse belofte vast en zeker wel vergeten, is de gedachte. Daarom attendeer ik u er nogmaals op dat deze demagoog zonder enige schaamte deze belofte heeft gedaan. Nu hij eenmaal bestuurlijke verantwoordelijkheid moet dragen, moet heel Nederland opeens zoveel begrip hebben voor hoe moeilijk het voor zorgminister Agema (PVV) is om de boel te redden.

Dan het afschaffen van het eigen risico. Ook dat werd zonder al te veel moeite beloofd door de heer Wilders: het moest direct helemaal afgeschaft worden. Deze verkiezingsbelofte heeft hij vanzelfsprekend niet waar kunnen maken. Dit jaar wordt het eigen risico bevroren en daarna gehalveerd. Maar Wilders wist met zekerheid te zeggen: als hij het voor het zeggen zou krijgen, zou het allemaal heel makkelijk gaan. De beperkingen van de rijksbegroting en de verzorgingsstaat zouden plotseling helemaal opgerekt kunnen worden zodra de heer Wilders aan de bestuurlijke knoppen zat. Dat was dan ook zijn verdedigingslijn tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen (APB): hij had slechts 37 zetels, en bij een absolute meerderheid van 76 zetels was het allemaal direct afgeschaft geweest. Nu zaten die andere drie coalitiepartijen in de weg, die verhinderden dat de populistische droom werkelijkheid zou worden. Daarbij moet nog opgemerkt worden dat die halvering van het eigen risico een totale wassen neus is: de wachtlijsten in de zorg zullen langer worden en de maandelijkse afdrachten voor de zorg zullen op termijn hoger worden. De schaamteloosheid van de heer Wilders is stuitend: hij heeft honderdduizenden mensen wijsgemaakt dat de bomen tot in de hemel zouden groeien. Nu hij aan de macht is, zegt hij tijdens de APB, zonder één keer te knipperen, het volgende over zijn gemankeerde sociaal-financiële voordelen voor het mythische Nederlandse “Volk” (uiteraard met een kapitale V): “Mensen hebben er inderdaad niks aan als je wat roept en het blijkt niet te kunnen.”

Je kunt dus niet anders concluderen dan dat Wilders de kiezer niet serieus neemt: het is puur stemvee, een handig hulpmiddel om op termijn een autocratisch regime naar Hongaars model te installeren. Zoals ook blijkt uit het feit dat er zonder enige aarzeling gegrepen wordt naar koninklijke decreten.

Autocraat Wilders tracht doelbewust tweespalt te zaaien

De kritiek van Wilders op de multiculturele samenleving was eveneens een beschamende vertoning. In een interruptiedebatje met Van Baarle (Denk) lepelde Wilders allerlei cijfers op waaruit blijkt dat niet-westerse allochtonen oververtegenwoordigd zijn in de criminaliteit. Het zou zo zijn dat 60% van de verdachten van niet-westerse afkomst is. Ik heb dit geprobeerd te controleren en ik kan niet anders concluderen dan dat dit een grove leugen is. In 2022 zijn er in totaal 159.290 mensen verdacht geweest van een misdrijf. Daarvan waren 52.840 mensen van niet-westerse afkomst, dat is dus 33% van het totaal aantal geregistreerde verdachten. Wilders heeft deze cijfers dus met een factor twee aangedikt!

Bovendien ontbreken alle nuances met betrekking tot de oververtegenwoordiging van niet-westerse mensen; dat is niet enkel gerelateerd aan culturele fricties of iets dergelijks. Er zijn namelijk andere variabelen die belangrijker zijn, of in ieder geval benoemd moeten worden om deze cijfers afdoende te kunnen duiden. Wilders moet het verband tussen migratieachtergrond en de mate van crimineel gedrag corrigeren voor leeftijd, sociale cohesie op buurtniveau en opleidingsniveau om zo de ‘ruis’ in deze oververtegenwoordiging te kunnen corrigeren. Bovendien speelt de houding van de dominante bevolkingsgroep een grote rol: hoe worden niet-westerse mensen behandeld? Worden ze volledig geaccepteerd door de autochtone bevolking, of is er een vijandige houding ten aanzien van niet-westerse mensen te bemerken? Als je dit verband corrigeert, dan liggen de cijfers al vele malen dichter bij het nationale gemiddelde. Maar Wilders laat die (sociologische) inzichten allemaal letterlijk links liggen.

Van Baarle noemt Wilders tijdens het interruptiedebatje een racist. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik me wel kan aansluiten bij het idee dat er kwade intentie achter schuilgaat om deze cijfers ten eerste met een factor twee aan te dikken en vervolgens de belangrijke nuances doelbewust weg te laten. Dan ben je voor electoraal gewin bevolkingsgroepen tegen elkaar aan het opzetten, je zaait tweespalt. Terwijl het noodzakelijk is om onze samenleving sterker te maken en van Nederland een sterke nationale gemeenschap te vormen!

Buitenlandbeleid kwam niet ter sprake

Ik wil tot slot onder de aandacht brengen waar de heer Wilders het nadrukkelijk niet over heeft gehad. Wilders heeft alles wat met buitenlandse veiligheid, geopolitiek, de EU en internationale betrekkingen te maken heeft, onbesproken gelaten. Als Wilders het over veiligheid heeft, gaat het enkel over binnenlandse veiligheid. Vanzelfsprekend zijn onze binnenlandse veiligheidsdiensten een belangrijk onderwerp, maar Nederland heeft als relatief klein land in een gefragmenteerde wereldorde belang bij de intensivering van de samenwerking met onze Europese en trans-Atlantische bondgenoten. Het is schokkend dat Wilders, in een tijd waarin het revanchistische Rusland een oorlog voert op ons continent, China assertiever wordt en de VS zijn blik richt op de Stille Oceaan, geen enkel woord gebruikt om zijn visie hierover uiteen te zetten. Het is werkelijk schokkend dat de grootste fractie van Nederland doet alsof wij afgezonderd zijn van de rest, terwijl de huidige tijd juist hunkert naar politici die strategischer en geopolitiek moeten nadenken. Er is dus een paradoxale ontwikkeling gaande in politiek Den Haag: hoe sneller de wereld om ons heen verandert, waarbij onze politici gedurfde stappen zouden moeten ondernemen, hoe meer onze politici naar binnen zijn gekeerd. Bij de PVV is het vanzelfsprekend nog erger, want het staat, zij het indirect, aan de kant van de assertiever wordende autocratische wereld, namelijk door de welbekende vriendschap tussen Orbán en Wilders.

Conclusie

Deze week zagen we dus opnieuw dat Wilders een autocratie op auditie is. Hij bespeelt de Nederlandse bevolking met ongegronde angstbeelden over de asielinstroom, zodat zijn eigen regering autocratische handelingen kan rechtvaardigen. Hij boezemt angst en haat in ten opzichte van de ‘ander’ door op een ongenuanceerde en leugenachtige manier over integratiestatistieken te oreren. Hij liegt de kiezer voor tijdens de verkiezingscampagne: alles zou voor ‘Henk en Ingrid’ beter worden. Als de PVV vervolgens in het centrum van de macht is, blijkt het toch allemaal niet zo te zijn en neemt hij zonder enig schaamtegevoel het standpunt in dat zijn collega-parlementariërs vooral begrip moeten hebben voor de complexiteit en de beperkingen van het landbestuur. Het woord ‘geopolitiek’ bestaat niet in het woordenboek van de populisten, en voor zover het wel bestaat, laat Wilders zich vooral in met controversiële autoritaire leiders.

Steun het anti-populistische geluid!

Wil je dit opiniërende platform maandelijks steunen met een bescheiden financiële bijdrage? Dat kan via deze link: Columns (stripe.com) Of steun het platform eenmalig met een bedrag naar keuze invullen: https://buy.stripe.com/00g176ce24rc3Cg3cc