Historische aardverschuivingen: de wereld van post-1945/1989 is nu definitief voorbij

De wereldgebeurtenissen volgen zich deze dagen in een rap tempo op, zoals dat in feite al sinds dag één van Trump II het geval is. Wie nu nog de illusie heeft dat we in het verlengde van de jaren ’90 (‘holiday from history’) leven, staat volledig buiten de werkelijkheid. Europa moet er alles aan doen dat de negentiende-eeuw of zowaar de eerste helft van de twintigste eeuw niet op een eigentijdse wijze herhaald wordt. Immers, de tijd van mondialisering die sedert de jaren ’80 een vogelvlucht heeft genomen is voorbij. Hiervoor komt (ideologische) blokvorming voor in de plaats waar transactionele betrekkingen de boventoon voeren. De consequentie is dat ordinaire machtspolitiek m.b.v. militaire middelen helemaal terug van weg is. Soft power en waardengedreven politiek lijken op achtergrond geraakt te zijn, zo wordt de financiering van ontwikkelingshulp flink verkleind door de westerse wereld en dan met name de VS. Europa kan haar waardengedreven politiek en haar eerbiediging van het internationale recht enkel verdedigen met diezelfde ordinaire machtspolitiek: met macht moeten wij afdwingen dat het recht boven macht staat. Een paradoxale constatering die desondanks wel klopt omdat de Russische Federatie Oost-Europa beziet als haar neo-koloniale achtertuin, de VS autocratiseeert en de omgekeerd Nixon-doctrine hanteert: Rusland losweken van China en Oekraïne/Europa voor de bus gooien. En omdat China bovendien bezig is met een indrukwekkende machtsontplooiing die past bij het industrialisatieproces en de imposante techno-economsiche progressie die het land de afgelopen decennia heeft doorgemaakt.

Grote Europese mogendheden en EU pakken door!

In Europa is het besef ingedaald dat er sprake is van een historische paradigmawisseling—een conclusie die eigenlijk al in 2012-2014 had moeten worden getrokken, bij de annexatie van de Krim en de pivot to Asia onder Obama. Maar beter laat dan nooit; vooral de grote Europese mogendheden hebben het licht gezien. Het VK lijkt bekomen te zijn van het Brexit-trauma en pakt zijn rol binnen Europa weer op via allerlei ‘coalition of the willing’-constructies. Keir Starmer heeft daarnaast aangekondigd de defensie-uitgaven op te hogen naar 2,5%, oplopend tot 3%. De Franse president Macron heeft zijn volk toegesproken en openlijk gesproken over nuclear sharing, zodat er een Europees (feitelijk Frans-Brits) atoomschild kan worden opgebouwd, ter vervanging van de onbetrouwbare Amerikaanse atoomparaplu. In Duitsland is er nog geen CDU-SPD-regering, maar desalniettemin wordt er al een begin gemaakt met de afschaffing van de schuldenrem en is men van plan een omvangrijk crisisinvesteringsfonds van 1.000 miljard op te zetten voor de noodzakelijke investeringen in infrastructuur en defensie. En binnen de EU wordt een defensiefonds van 800 miljard ingericht, waarbij de strikte begrotingsregels worden losgelaten. Daarnaast zal de EU 150 miljard lenen op de kapitaalmarkt.

In Brussel, Londen, Parijs en Berlijn begrijpt men dat Europa het huidige tijdsgewricht onder ogen moet zien en dat er naar gehandeld moet worden. Er is bovendien het besef ingedaald dat afzonderlijke Europese landen deze uitdaging niet aankunnen—ook niet grote Europese landen zoals Duitsland, Frankrijk en het VK. Dit moet worden aangepakt in hechte collectieve samenwerkingsverbanden, waarin geen enkel beleidsinstrument nog getaboeïseerd mag worden.

Kabinet-Schoof hobbelt erachteraan

De uitzonderlijke geopolitieke en historische tijden en de doortastende indruk die Europa maakt, zeker naar Europese maatstaven, plaatsen het kleinburgerlijke functioneren van het kabinet-Schoof pijnlijk in perspectief. BBB en PVV hebben nog altijd vertrouwen in het trans-Atlantische bondgenootschap; Nederland zou er vol op moeten inzetten dat de relaties goed blijven. Opmerkingen als ‘verraad van de Amerikaanse president’ wil BBB’er Henk Vermeer niet meer horen, omdat dat volgens hem onnodige polarisatie zou veroorzaken. Geert Wilders staat voor ‘Realpolitik’ en weigert daarom ferme uitspraken te doen over de gewetenloze Amerikaanse president. Hieruit blijkt alleen al dat beide partijen het gewoon niet begrijpen. Trump schoffeert president Zelensky, beschouwt de EU als een vijandige actor en heeft een volstrekt transactionele kijk op het NAVO-bondgenootschap om ons te chanteren. Maar Wilders en Vermeer zien nog wel openingen om tot constructieve samenwerking met Amerika te komen.

 Wat deels ten grondslag ligt aan dat heilige geloof in het trans-Atlantische bondgenootschap (naast de voorliefde voor autocraten), is dat Nederland nu zijn veiligheids- en buitenlandbeleid Europees moet inkaderen. Alles wat met Europese samenwerking en integratie te maken heeft, bezorgt BBB en PVV de rillingen. Grootse EU-investeringen in defensie (ter waarde van 800 miljard euro) – ook middels het uitschrijven van EU-leningen – worden daarom resoluut verworpen, evenals verdere algehele Europese integratie van het defensiewezen. Want stelt u zich toch voor dat het betrekkelijk kleine Nederland zijn veiligheid op orde houdt door hechter Europees samen te werken – dat kan volgens de eurokritische partijen niet. Dan zien Vermeer en Wilders liever dat Nederland ondergeschikt raakt aan de vulgaire machtspolitieke wensen van Poetin, Trump en Xi. Alles is beter dan dat het ‘duivelse’ Brussel aan relevantie wint!

Wat ook stuitend is, is de ongekende kruideniersmentaliteit die bij de coalitiepartijen te bespeuren is, terwijl onze veiligheid nota bene op het spel staat. Het mag vooral allemaal niet te veel kosten. Dat blijkt alleen al uit het feit dat NSC, BBB en PVV tegen het EU-defensiefonds zijn. Die Zuid-Europese landen moeten zelf maar uitzoeken hoe ze hun defensie opkrikken, is dan de teneur.

Henk Vermeer illustreerde in een interview voor het talkshowprogramma Bar Laat hoe deze kruideniersmentaliteit tevens weerzinwekkende, infantiele proporties aanneemt. Hij vergeleek de stop op de Amerikaanse Oekraïne-hulp en het onmiddellijke garant staan door de Europese Commissie voor de wegvallende steun met het betalen van de boodschappen van de buurvrouw:

“Als u altijd de boodschappen van uw buurvrouw zou betalen en u zegt ‘ik pauzeer dat’ en ik zeg ‘ik neem dat wel over’, dan is er een dikke kans dat u denkt: daar ben ik mooi van af, hoef ik dat nooit meer te doen.”

In plaats van politici die vooruitzien en Nederland voorbereiden op de meest gitzwarte scenario’s, krijgen we dus dorpspolitici voorgeschoteld die met het huishoudboekje in de hand een afwachtende houding aannemen, dan is het kwaad al geschied.

Een andere stupide aanname van BBB en PVV is dat Rusland via de diplomatieke weg wel voor rede vatbaar is. Rusland is een neo-imperiale staat die de existentie van Oekraïne als land ontkent en bij een window of opportunity NAVO-lidstaten zal binnenvallen – denk aan de Baltische republieken. Een vredesbestand is daarom enkel van tijdelijke aard als Europa niet met keiharde veiligheidsgaranties op de proppen komt. Daar is Europa echter helemaal niet toe in staat na dertig jaar bezuinigen op defensie. ‘Vrede’ betekent op dit moment dus simpelweg een gevechtspauze, totdat Rusland intern voldoende is hersteld om Europa opnieuw aan te vallen.

Wat Vermeer en Wilders doen, is een gesimplificeerde weergave van de werkelijkheid presenteren: “Oekraïne sluit vrede met Rusland en dan zijn we eindelijk klaar met dit dossier.” En daar stopt het denken bij Wilders en Vermeer. ‘Vrede’ is bij hen een volstrekt lege kreet. Bovendien worden de weinige mogelijkheden om die vrede te bestendigen – zoals boots on the ground in Oekraïne – bij voorbaat al weggewuifd.

De steunbetuigingen aan Oekraïne van Wilders en Vermeer blijken niets waard. Nadat Schoof bekendmaakte dat het kabinet 3,5 miljard euro aan extra steun voor Oekraïne zou vrijmaken, reageerden Vermeer en Wilders verbaasd: daar moest dan ook koopkrachtverbetering voor Henk en Ingrid tegenover staan. BBB en PVV steunden het voorstel dan ook niet. Hun steun aan Oekraïne is dus conditioneel.

En dat is het algehele patroon: twee van de vier coalitiepartijen steunen de pro-Oekraïense voornemens van het kabinet niet, en drie van de vier zijn tegen vergaande EU-defensieplannen, zoals het EU-defensiefonds. Dit terwijl Schoof een ruim mandaat heeft gekregen van de gehele Kamer om vergaande pro-Oekraïne en pro-EU stappen te ondernemen. Het gevolg is dat Nederland een totaal onberekenbare en ondergeschikte rol speelt binnen Europa. Schoof moet laveren tussen enerzijds de populistische dorpspartijen en anderzijds de pro-Oekraïense en pro-Europese Kamermeerderheid, inclusief de VVD. Hierdoor blijft zijn rol beperkt tot het schudden van handen met collega-regeringsleiders, zonder daadwerkelijke invloed uit te oefenen.

De VVD moet daarom dit kabinet laten vallen en zonder nieuwe verkiezingen een regering vormen met dezelfde pro-Oekraïne coalitie. Alleen zo krijgen we een premier die de handen vrij heeft om te doen wat nodig is voor onze veiligheid. Nederland verdient het verlost te worden van het aarzelende, kleinburgerlijke optreden van BBB, PVV en NSC.

Steun het anti-populistische geluid!

Wil je dit opiniërende platform maandelijks steunen met een bescheiden financiële bijdrage? Dat kan via deze link: Columns (stripe.com) 

Of steun het platform eenmalig met een bedrag naar keuze invullen: https://buy.stripe.com/00g176ce24rc3Cg3cc