Eerder schreef ik over een potentiële centrumcoalitie en over de gelijkenissen tussen de partijen van het politieke midden. Daaruit bleek dat er brede beleidsconsensus bestaat over een aantal zeer urgente vraagstukken: van stikstof tot defensie en van EU-samenwerking tot de energietransitie. Wat resteert, is de hoe-vraag: marktgerichtheid versus overheidssturing. Ik plaatste er echter wel een kanttekening bij: het grootste probleem is de VVD. De VVD is sinds de val van kabinet-Rutte IV meer en meer verworden tot een populistische partij. Indien VVD-prominenten — vaak mastodonten — een keer iets verstandigs of gematigds zeggen, is dat bijna een heuglijk moment; het blijkt dan dat de VVD toch nog iets liberaals in zich heeft. Maar grosso modo kunnen we constateren dat Klassiek Liberaal (opgericht in 2019) de partij dicteert. Klassiek Liberaal is een intern verbond binnen de VVD dat al meer dan een half decennium probeert de partij tot een ultrarechts vehikel te maken, en dat niets wil weten van coalitievorming met centrumlinkse en progressieve partijen. Het zijn kortom nepliberalen van het ergst denkbare soort, die op dit moment een blinde liefde voor Israël koesteren, de multiculturele samenleving problematiseren, (asiel)migratie zeer bedreigend ervaren en tot de kabinetsval warme voorstanders waren van samenwerking met antidemocratisch rechts. Als we inzoomen op de VVD van de afgelopen maanden, dan lijkt de partij keurig in de pas te lopen met deze ogenschijnlijk zeer machtige ultrarechtse interne beweging. Ik zal daarom de belangrijkste wapenfeiten van deze verrechtste VVD uiteenzetten, deze langs de lat leggen van wat een reguliere middenpartij behoort te zijn, en beoordelen wat dat te betekenen heeft voor andere (midden)partijen die zich tot deze partij dienen te verhouden.

Positie van de VVD binnen het politieke en maatschappelijk: jij-bakken, leugens en morele selectiviteit

De VVD is de afgelopen maanden een toxisch-polariserende partij geworden: burgers worden op een eigenaardige wijze ‘genormeerd’ en andere middenpartijen krijgen er bovendien van langs. Tijdens Bevrijdingsdag waren er demonstranten die de toespraak van minister Brekelmans (VVD, Defensie) verstoorden. Marco Kroon reageerde pijlsnel en werkte deze demonstranten tegen de vlakte. Een week later deden deze demonstranten aangifte tegen Marco Kroon wegens mishandeling en het verstoren van hun manifestatie. In plaats van dat de VVD dit voorval links liet liggen en het aan de onafhankelijke justitiële instanties overliet, vond de partijleider van de VVD, Dilan Yesilgöz het een goed idee om er een tweet aan te wijden: “Hou op met deze aanstellerij. Mensen zijn dit zo zat. Je hebt geen enkel respect voor de mensen die ons bevrijdden. En als je dan terecht wordt gestopt en verwijderd, ga je lopen zeuren over een schaafwondje. Tegen een militair die terecht ingrijpt.” De onafhankelijke instanties hoefden er kennelijk al niet meer naar te kijken, want Yeşilgöz (nota bene oud-minister van Justitie en Veiligheid) had haar oordeel al klaar. Het is dus een ongepaste inmenging vanuit de politiek tijdens de prille fase van een (mogelijk) strafproces; het impliceert alsof deze demonstranten — als Nederlandse staatsburgers — eigenlijk geen aangifte zouden mogen doen. Een redelijke centrumpartij had het incident aan zich voorbij laten gaan, maar de VVD onder Yeşilgöz dus niet.

Naast het veroordelen van burgers die gewoonweg gebruikmaken van hun recht om aangifte te doen, wordt er door VVD-politici begrip getoond voor onbevoegde burgers die zelfstandig de snelwegen gingen controleren nabij Ter Apel om zo vluchtelingen tegen te kunnen houden. Deze actie is niet alleen een directe ondermijning van het gezag van de bevoegde autoriteiten, het is ook nog eens een uitdrukking van het (dominante) idee dat vluchtelingen een existentiële bedreiging vormen voor de nationale eigenheid. In plaats van dat de desbetreffende bewindspersoon, in casu David van Weel (VVD; Justitie en Veiligheid), resoluut afstand nam van dit staatsondermijnende, xenofobe incident, was er eerst toenadering tot de immigratiekritische burgerbevolking: “Ik begrijp de frustratie, maar ik roep deze groep echt op om dit niet te doen en te stoppen.” Alsof er dus een legitieme grond is om over te gaan tot illegale burgergrenscontroles: de zorgen van burgers over het (door de politiek) opgepookte asielmigratieprobleem. Van Weel had hier resoluut afstand moeten nemen zonder mitsen en maren. Dit rechtvaardigt vooral toekomstige illegale burgeractie gericht tegen vluchtelingen; het is onwettig gedrag, maar we begrijpen het wel.

Overigens is het niet geheel verwonderlijk dat migratiekritische burgers met fluwelen handschoenen worden behandeld door de VVD. Eerder zagen we tijdens de uit de hand gelopen AZC-protesten in het land dat de VVD niet thuisgaf. Tijdens de AZC-protesten in plaatsen zoals Best, Uden en Berlicum werden lokale bestuurders en politici met de dood bedreigd, werden gemeentehuizen bekogeld met eieren en werd er illegaal vuurwerk afgestoken. Afgezien van een tweetje van asielwoordvoerder Rajkowski (VVD) was het echter oorverdovend stil bij de VVD. Opvallend is dat Yeşilgöz dus wel hoog van de toren blaast als burgers gebruikmaken van hun recht om aangifte te doen, maar kennelijk niets te melden heeft over criminele AZC-protesten.

De omgangsvormen van de VVD ten aanzien van andere politieke partijen zijn evenmin te verteren. Yeşilgöz was verontwaardigd over het feit dat Wilders zo’n onbetrouwbare politicus bleek te zijn die geen echte verantwoordelijkheid wil nemen: “Geert Wilders laat Nederland in de steek. In ongekend onzekere tijden waarbij een oorlog op ons continent dreigt te escaleren, misschien wel een economische crisis op ons afkomt, op het moment dat mensen thuis wakker liggen van hoge rekeningen, het feit dat er te weinig huizen worden gebouwd en er een te hoge asielinstroom is, gaat hij weg, loopt hij weg.”

Toen Dassen (Volt) er terecht op wees dat het al ruimschoots bekend was dat de PVV een onbetrouwbare, nihilistische, destructieve ‘partij’ is (zie de val van Rutte I), ging Yeşilgöz in de tegenaanval. Op een hautaine manier legde Yeşilgöz Dassen even uit hoe de democratie zou werken: de kiezer heeft een duidelijk mandaat gegeven aan de PVV en dus is Yeşilgöz van mening dat de VVD zo’n geluid van ‘de kiezer’ ook serieus moet nemen. Los van de arrogante reactie en het feit dat er dus geen reflectie kwam op het gegeven dat allang bekend is dat de PVV geen betrouwbare partij is, is het betoog van Yeşilgöz ook gewoon anti-parlementaire lariekoek. Het is een uitspraak die veel wegheeft van de populistische mythe dat het (homogene) ‘volk’ gesproken heeft en dat de politieke elite de stem van het volk dus maar moet respecteren. Alsof er zodoende geen alternatieve meerderheden te vinden zijn in ons meerpartijenstelsel. De VVD heeft zelf de verkiezingsuitslag geïnterpreteerd als iets dat een (radicaal)rechtse coalitie legitimeert, terwijl er een regulier middenkabinet mogelijk was. En precies die interpretatie van de verkiezingsuitslag maakt het al heel discutabel of de VVD nog een gematigde partij is.

En zelfs nu Yeşilgöz de PVV heeft uitgesloten, zijn er op dit wezenlijke punt nog vraagtekens te plaatsen. Allereerst de tijdsspanne tussen de val van het kabinet en de bekendmaking van het uitsluiten van de PVV: dagen heeft het geduurd voordat Yeşilgöz hierover iets te melden had. Eerst moest Yeşilgöz nog bekomen van de traumatische ervaring dat Wilders zomaar de stekker eruit trok. Ze had blijkbaar de tijd nodig om tot de volgende simpele conclusie te komen: Wilders is een autoritaire man bij wie geldt dat zijn wil wet is, wat ertoe leidt dat zijn coalitiepartners continu moeten inspelen op zijn onvoorspelbaarheid en het daaruit voortkomende populistische wensenpakket. Vervolgens de inhoudelijke verklaring van Yeşilgöz: er werden geen ideologische wezensverschillen aangehaald tussen de PVV en de VVD die een nieuwe coalitie met de PVV onmogelijk maken; het ging enkel om de werkwijze. Dat betekent dus dat als er een nieuwe messianistische populist ten tonele verschijnt, de koersbepalers binnen de VVD gaarne bereid zijn hem of haar in het centrum van de macht te plaatsen.

Ook GroenLinks-PvdA moest het tijdens hetzelfde debat over de kabinetsval ontgelden, toen fractievoorzitter Frans Timmermans Yeşilgöz bevroeg over haar verantwoordelijkheid voor de gigantische politieke crisis waarin Nederland zich sinds de zomer van 2023 bevindt. De VVD heeft immers zélf Rutte IV op vergelijkbare wijze laten imploderen als Wilders, vervolgens heeft de VVD de PVV salonfähig gemaakt voor regeringsdeelname — wat mede de oorzaak is voor de verkiezingsoverwinning van de PVV — én heeft de PVV in een regering gebracht, waardoor het wachten was totdat er een nieuwe bestuurlijke crisis zou ontstaan door de ‘pyromaan’ Wilders (dixit Timmermans). Opnieuw was dat voor Yeşilgöz geen moment om te reflecteren, om de hand in eigen boezem te steken; ze ging frontaal in de aanval. Terwijl de VVD zogenaamd luisterde naar de mensen in het land, was GroenLinks-PvdA te elitair geworden — en daarom stemden al die oude PvdA-stemmers niet meer op de partij van Timmermans. Opnieuw werd de flagrante leugen over de verweesde PvdA-stemmer uit de mouw geschud, ditmaal door nota bene de VVD-fractievoorzitter. Tijdens het succes van Pim Fortuyn verloor de PvdA namelijk voornamelijk aan het CDA en de SP, of de PvdA-stemmer bleef thuis. De LPF won daarentegen vooral zetels van de VVD. En ook in november ’23 stapte slechts een marginaal deel van de GroenLinks-PvdA-achterban over naar de PVV. Hofleverancier van de electorale winst van de PVV was wederom de VVD. Bovendien werd de in 2023 nog informele – fusiepartij GroenLinks-PvdA juist de op een na grootste partij en was die groter dan de VVD,  

Maar daar bleef het niet bij; nadien heeft Yeşilgöz nog andere momenten aangegrepen om GroenLinks-PvdA op een lelijke manier aan te vallen. Zo ook in de verklaring over het uitsluiten van de PVV: “De fusie met GroenLinks lijkt de PvdA uit het midden van de Nederlandse politiek te hebben gerukt.” Ze onderbouwt dit met de volgende passage: “Zo zien we bij radicaal-links steun voor campusbezettingen met alle vernielingen en kosten van dien, wordt door sommigen gezegd dat 7 oktober een daad van verzet was, en wordt geweld dus genuanceerd wanneer het in het ideologische straatje past. Er wordt geëist dat gewone, hardwerkende Nederlanders hun leven aanpassen naar hoe de radicalen het willen. Dit is niet de beweging die het in Nederland voor het zeggen moet krijgen.”

Dit kan niet anders bestempeld worden dan zeer ongenuanceerde, slecht onderbouwde aantijgingen van Yeşilgöz. Er wordt immers niet geconcretiseerd welke prominente GroenLinks-PvdA’ers zoiets hebben beweerd als dat 7 oktober een ‘daad van verzet’ was, noch in welke mate het partijbestuur zijn oren laat hangen naar dit soort krachten. Een absurde verdachtmaking dus, zeker in de context dat GroenLinks-PvdA wellicht de toekomstige regeringspartner wordt van de VVD.

Het slotstuk over de positie van de VVD binnen het debat is uiteraard het meest recente relletje waar Yeşilgöz bij betrokken was: de weigering van Douwe Bob om op te treden tijdens het Joodse voetbalevenement Jom Ha Voetbal in Amsterdam. Douwe Bob had van tevoren aangegeven niet te spelen als er politieke (zionistische) boodschappen te zien zouden zijn tijdens het evenement. Die bleken er wel te zijn, en dus stopte Douwe Bob er voortijdig mee. Yeşilgöz kon het weer eens niet laten om er een tweetje aan te wijden en brandmerkte Douwe Bob als een ‘jodenhater’.  Ik kan me nauwelijks voorstellen dat Dilan Yeşilgöz het elementaire verschil niet kent tussen antizionisme en antisemitisme. Ze houdt zich dus van de domme en gooit daarmee Douwe Bob voor de bus om weer even een grote hoeveelheid media-aandacht te genereren, met als gevolg dat Douwe Bob met de dood wordt bedreigd en naar het buitenland is gevlucht.

En dat is dan ook de leidraad van dit gehele stuk: middels negative campaigning, het aanvallen van de gepercipieerde of uitgekozen vijand, probeert Yeşilgöz de VVD te profileren binnen het publieke debat. Aantrekkelijke verhalen over het liberalisme en hoe dit gedachtegoed ten uitvoer kan worden gebracht, komen nauwelijks aan bod. Het moge duidelijk zijn dat dit een verwerpelijke en tevens ordinaire manier van politiek bedrijven is. Het lijkt ook verdacht veel op hoe de PVV zich positioneert binnen het debat; ook Wilders valt hoofdzakelijk ‘de tegenstander’ aan: rechters, ‘links’, ‘Eurocraten’ en ga zo maar door. Klaarblijkelijk gelooft Yeşilgöz niet zo in haar eigen (liberale) verhaal óf is ze er gewoon niet toe instaat om geloofwaardige ideologische verhalen af te steken, dus dan moet ze teruggrijpen op deze ordinaire politieke strategie.

VVD inhoudelijke stellingnames: Israël en integratie & asielmigratie

Het voorgaande ging hoofdzakelijk over hoe de VVD zich positioneert binnen het politieke en maatschappelijke debat. Hoewel dat onderdeel uiteraard ook raakvlakken heeft met de inhoud, zal ik in dit onderdeel mijn blik verleggen naar twee inhoudelijke onderwerpen waarover ik mij enorm heb verbaasd bij de VVD: Israël en asiel & migratie.
Allereerst Israël. Het land is al maanden bezig met een genocidale vergeldingsoorlog. Na de vreselijke pogrom van 7 oktober moeten tienduizenden Palestijnse burgers letterlijk bloeden voor deze terreurdaad. Burgers worden doelbewust doodgeschoten, gebombardeerd en uitgehongerd door de IDF. Recentelijk is daar een uitmoordingsstrategie bijgekomen: het beschieten van uitgehongerde burgers in de buurt van Amerikaans-Israëlische voedselhubs. Experts beweren al maanden dat er sprake is van genocide, gezien de uitspraken van Israëlische regeringsleden en politici over het verdrijven en uithongeren van Palestijnen en de doelbewuste militaire acties tegen de onschuldige burgerbevolking. De VVD kijkt ernaar en doet vrijwel niets. VVD-buitenlandwoordvoerder Van Campen wil slechts enkele leden van de Israëlische regering sanctioneren, maar verder steunt de VVD vrijwel niets. Echte moties gericht tegen de staat Israël worden steevast weggestemd door de VVD-fractie — denk bijvoorbeeld aan het opschorten van het associatieverdrag met Israël of het opleggen van sancties aan het land. De VVD verdedigt deze passieve houding ten aanzien van het Israël-Palestina-conflict op een zeer eigenaardige wijze.

Allereerst zou de VVD vooral druk uit willen oefenen op Israël op een manier die effectief is. Zware sancties kunnen ‘stoer’ klinken, maar als het effect nihil is, dan is het een zinloze onderneming geweest, aldus de VVD. Maar als de VVD resultaatgericht Israël-beleid voorstaat, dan moet zij haar beleid resoluut aanpassen, want het huidige Nederlandse en Europese beleid heeft tot gevolg gehad dat Israël ongehinderd is doorgegaan met zijn genocidale acties. Als de diplomatieke weg en het ‘foei’-beleid niet werken, dan is het logisch om vervolgens over te gaan tot striktere maatregelen.

We moeten echter realistisch zijn: de kans is gering dat Nederland (in Europees verband) het bewind van Netanyahu werkelijk zou kunnen bijsturen met zeer strikte sanctiemaatregelen. Alleen de Amerikanen, met hun omvangrijke militaire steun, zouden dat wellicht kunnen doen. En zelfs dan betwijfel ik of deze paranoïde extreemrechtse Netanyahu-regering werkelijk haar genocidale campagne zal stoppen. De discutabele effectiviteit van zwaar sanctiebeleid is niettemin geen legitiem argument om dan maar niets te doen. Al is de kans nihil dat zware Nederlandse of Europese sancties Israël tot gedragsverandering zouden dwingen, de kwestie is dusdanig heftig dat Nederland in ieder geval alles moet doen binnen zijn mogelijkheden om genocide te voorkomen. Bovendien is Nederland op grond van het Genocideverdrag verplicht om medeplichtigheid aan volkerenmoord te voorkomen.

Daarnaast gaat de VVD uit van een eenzijdige nadruk op effectmoraliteit: het moet wel de gewenste effecten hebben. Maar Nederland — als zelfverklaard gidsland — heeft ook een plicht om het goede te doen; om het recht te laten zegevieren boven de macht. Het moet naar mijn mening een evenwichtige mix zijn tussen plichtsdenken (deontologie) en effectmoraliteit (utilisme). Bij de casus-Rusland doen we dat bijvoorbeeld ook. Voorafgaand aan de Europese sanctiepakketten was het al heel onwaarschijnlijk dat we ‘de Russische oorlogsmachine’ met sancties tot stilstand zouden kunnen brengen. Toch deden we dat, omdat het moreel onjuist is om een imperialistische staatsactor te faciliteren. Deze sanctiepakketten hebben daarbij wel enig, zij het beperkt, effect op de ‘oorlogsmachine’ van Rusland: het is veel lastiger geworden voor Rusland om westerse onderdelen in te voeren die nodig zijn voor de civiele en militaire economie. Wellicht kan Nederland en Europa ook vergelijkbare (beperkte) effecten bewerkstelligen als zij overgaan tot zeer zware sanctiemiddelen jegens Israël.

Het passieve Israël-beleid heeft ook tot gevolg dat onze vitale nationale belangen geschaad worden. Europa en Nederland zijn driftig op zoek naar alternatieve partnerschappen, nu Rusland, China en dus ook de VS geen betrouwbare (handels)partners blijken te zijn. Het mondiale zuiden zal ons hypocriet en daarmee onbetrouwbaar achten als wij de op regels gebaseerde wereldorde alleen eerbiedigen wanneer het ons uitkomt. Toevallig, omdat wij cultuurhistorische banden hebben met Israël en ook een historisch-morele verplichting voelen (gezien de moord op zes miljoen Europese Joden), zien we het allemaal niet zo zitten met dat internationale recht. Daar zullen wij Europeanen vroeg of laat de rekening voor gepresenteerd krijgen. En dan hebben we ons koloniale verleden al niet mee om goede betrekkingen aan te knopen met (delen van) het mondiale zuiden.

Een ander argument van VVD-buitenlandwoordvoerder Van Campen is de complexiteit van het conflict. Collega-Kamerleden wijzen op de stuitende hypocrisie van Nederland en Europa: terwijl we de schendingen van de Russische imperiale staat scherp veroordelen, houden we Israël de hand boven het hoofd. Dan wijst Van Campen op het feit dat de Midden-Oosterse situatie fundamenteel anders is dan die in Oost-Europa. Israël wordt namelijk omringd door vijanden, de zogeheten As van het Verzet (Iran en haar proxies). Echter, een vijandige omgeving bestaande uit de Iraanse theocratie en terreurgroepen vormt helemaal geen verzachtende omstandigheid om dan maar schendingen van het oorlogsrecht te gedogen. Ook aan terreurbestrijding en oorlogsvoering zitten morele en internationaalrechtelijke grenzen. De complexiteit van de situatie wordt hier misbruikt om het genocidale geweld te verdoezelen. Maar in feite is het helemaal niet zo moeilijk: de Israëlische staat is op dit moment de superieure partij en misbruikt deze positie om flink huis te houden in Gaza.

Tot slot de Israëlische luchtaanvallen op kopstukken van het Iraanse schrikbewind (mannen uit de militaire commandostructuur en kernwetenschappers) en de Amerikaanse bombardementen op de nucleaire installaties van Iran. Opnieuw lapte Yesilgöz het internationale recht aan haar laars. Ze vond het een begrijpelijke actie van Israëlisch-Amerikaanse zijde en sloot zich aan bij bondskanselier Merz: Israël is voor ons het ‘vuile werk’ aan het opknappen. Volgens het internationale nucleaire agentschap IAEA verrijkte Iran weliswaar uranium tot 60% — ver boven de verrijkingsgraad die nodig is voor civiel-nucleaire toepassingen — maar volgens de IAEA en andere experts was er geen directe aanleiding om te denken dat Iran bezig was met de bouw van kernwapens. Daardoor was er geen rechtmatige grond om Iran aan te vallen; er was immers geen directe (existentiële) dreiging voor de staat Israël. Er ontstaat bovendien een levensgevaarlijke precedentwerking, waarbij iedere staat onder valse voorwendselen andere staten kan bombarderen. Maar daar had de VVD-fractievoorzitter maling aan; daar viert het simplisme hoogtij. De redenering lijkt dan ook als volgt: ‘Iran is een fout theocratisch regime, dus bommen erop, helemaal prima!’

Verder wil ik nog een ander opzienbarend standpunt aan de orde brengen, namelijk over (asiel)migratie en integratie. De VVD wilde hier vanaf de zomer van 2023 de verkiezingen mee winnen, maar vergat daarbij dat de PVV de issue-owner was op dit thema, met alle rampzalige gevolgen van dien. Hoewel de VVD de focus tracht te verleggen naar andere onderwerpen die sterker met haar worden geassocieerd, zoals internationale veiligheid en robuust financieel beleid, betekent dat niet dat de zeer boude standpunten over (asiel)migratie en integratie in de ijskast zijn gezet.

Zo diende Bente Becker een motie in om specifiek het waarden- en normenpatroon van Nederlanders met een migratieachtergrond te monitoren. Hoewel het SCP de waarden en normen van verschillende groepen Nederlanders in kaart brengt — dus ook met verschillende etniciteiten — was deze motie een treffend voorbeeld van de hardrechtse koers van de VVD. Er werd specifiek wantrouwen gewekt jegens deze groep Nederlanders: zij zouden weleens anti-Nederlands gedachtegoed kunnen aanhangen. Bovendien bleek maar weer eens dat de integratie van Nederlanders met een migratieachtergrond volgens de VVD nooit voltooid is. Na generatieslang onderdeel te zijn geweest van deze maatschappij moeten deze bevolkingsgroepen politiek gezien toch nog scherp in de gaten worden gehouden. Andere (autochtone) Nederlanders hebben daarbij een bevoorrechte positie: mensen uit de Biblebelt en PVV-stemmers hebben wél recht op reactionaire en/of antidemocratische waarden en normen — daar hoeft geen aparte motie voor te worden ingediend.

Voorts lijkt bij de VVD alles geoorloofd om de asielinstroom in Nederland te beperken, of in ieder geval het beeld te scheppen dat de VVD daarop wil ‘leveren’. Had de VVD deze bereidheid overigens ook maar getoond op gewichtigere dossiers, zoals het stikstofdossier, waar zij de BBB haar gang liet gaan. De VVD wil zo graag de indruk wekken dat zij wil ‘leveren’ dat ze zelfs heil zag in het tienpuntenplan van Wilders. Daarin staan traditionele standpunten van de PVV, zoals het sluiten van de grenzen voor asielzoekers, het op straat zetten van statushouders en de inzet van het leger om de bewaking van de landsgrenzen te organiseren. Deze maatregelen zijn rechtsstatelijk noch uitvoerbaar, maar desalniettemin diende de VVD een motie in om deze maatregelen uit te werken. De VVD schuwt het dus niet om immorele besluiten te nemen om zodoende de PVV de pas af te snijden.

Tijdens de behandeling van Fabers broddelwetgeving (asielnoodmaatregelen en het tweestatusstelsel) moet de kordate anti-immigratiehouding van de VVD bevestigd worden. Deze wetgeving is op zichzelf al een inhumaan, bureaucratisch gedrocht, bijvoorbeeld omdat het voor oorlogsvluchtelingen lastiger wordt om met hun gezin te kunnen samenleven en omdat er sneller getoetst wordt of de verblijfsstatus nog wel geldig is. Dit brengt meer werkdruk met zich mee voor IND-ambtenaren en meer onzekerheid over de toekomst van migranten, wat ook niet bevorderlijk is voor (hun commitment aan) het integratieproces.

Asielwoordvoerder namens de VVD, Queeny Rajkowski, was bereid om heel ver te gaan om een zo strikt mogelijk asielregime te organiseren. Ze stelde daarvoor voor om de verblijfsvergunning nog korter geldig te maken (van 3 naar 1 jaar). Dat dit tot nog meer werkdruk, nog meer kosten en nog meer onzekerheid zou leiden voor asielmigranten, had Rajkowski blijkbaar niet echt doordacht. Ze vond het prima als er achteraf nog wel een uitvoeringstoets gedaan kon worden. Dan is het natuurlijk te laat; in een vroeg stadium moet duidelijk zijn of het überhaupt uitvoerbaar is. Dit illustreert de algehele houding van de VVD ten aanzien van het asiel- en migratiebeleid: alles is geoorloofd, zolang het kiezerspubliek maar ziet dat de VVD streng is op asielmigratie. De werkomstandigheden van IND-ambtenaren, het algehele functioneren van de uitvoeringsorganisaties en de kwaliteit van het wetgevingsproces zijn daarbij van secundair belang.

De verdere onderbouwing van Rajkowski voor het steunen van Fabers broddelwetgeving en het zelfs aanscherpen daarvan is gebaseerd op drijfzand. Nederland zou bijvoorbeeld niet aantrekkelijker mogen zijn voor vluchtelingen dan de rest van Europa, en daarom moest deze wetgeving aangenomen worden. Nederland is echter een absolute middenmoter als het gaat om de opvang van vluchtelingen. Het inwilligingspercentage is in Nederland inderdaad wat hoger, maar dit komt doordat hier simpelweg minder kansarme vluchtelingen naartoe komen in vergelijking met Zuid-Europa.

Een ander argument van Rajkowski om deze wetgeving te steunen is dat de asielketen en andere nauw verbonden organisaties de instroom niet meer aankunnen, en dat deze broddelwetgeving (plus haar aanscherpingen) daarom wel aangenomen moet worden. Dat er onder VVD-beleid jarenlang is beknibbeld op de opvangcapaciteit en personeel, wordt gemakshalve even vergeten. Het ligt namelijk altijd aan de asielzoeker volgens de VVD: zij komen in te grote getalen hiernaartoe en dat moet worden aangepakt.

Daarenboven wil ik nog iets melden over de effectiviteit van Fabers wetgeving. Het gaat immers om het beperken van de instroom en de VVD (overigens ook andere partijen) doen net alsof deze wetgeving daar verandering in gaat brengen. Volgens de Raad van State wordt echter ‘niet aannemelijk’ gemaakt dat dit tot een substantiële reductie van de instroom zal leiden. De effecten van Fabers wetgeving beperken zich dus tot het pesten van de IND-ambtenaar en de vreemdeling.

Tijdens de stemmingen over de amendementen op Fabers broddelwetgeving deed de VVD er nog een schepje bovenop. De partij stemde voor het PVV-amendement om illegaliteit strafbaar te stellen, evenals het helpen van mensen zonder verblijfsstatus. Als het aan de VVD ligt, mogen mensen van het Leger des Heils, vrijwilligers van kerkelijke instellingen en helpende individuen tot wel een half jaar in de gevangenis belanden. Je kunt beter illegaal de grens gaan bewaken, daar wordt immers ‘begrip’ getoond voor je zogenaamde zorgen, dan dat je mensen helpt die toevalligerwijs geen verblijfspapieren hebben.

Waar de SGP en NSC nog leken te beschikken over een geweten en twijfelden of deze asielwetgeving met dit wetsonderdeel nog wel gesteund kon worden, was er kennelijk voor de VVD geen enkel (moreel) bezwaar. Een celstraf op medemenselijkheid lijkt heel gewoon te zijn als je als partij beweert je te baseren op liberale beginselen. Een eigenaardige interpretatie van deze beginselen kunnen we dat gerust noemen: waar het liberalisme stelt dat de mens inherent waardevol is en ook als zodanig erkend moet worden, worden illegalen door de VVD gedehumaniseerd; zij hebben geen recht op de meest basale hulp.


Kortom, de VVD is bereid buitensporig ver te gaan om te ‘leveren’ op asielmigratie. De democratische rechtsorde, de liberale idealen, de levens van duizenden asielmigranten én de ambtenaren van de IND worden allemaal opgeofferd om maar lekker te kunnen scoren op asiel. Alles is geoorloofd om de kiezer maar naar de mond te praten en te pleasen — en dan vooral de toenmalige VVD-kiezer die op 22 november 2023 op de PVV heeft gestemd. Niks lijkt te gek: of het nu gaat om het uitwerken van Wilders’ tienpuntenplan of het criminaliseren van mensen die illegalen helpen, de VVD is gaarne bereid zulke krankzinnige plannen te steunen.

.

Conclusie

Zowel de positionering van actieve VVD-politici binnen het politieke en maatschappelijke debat als de stellingnames van de VVD inzake Israël en asielmigratie maken wat mij betreft duidelijk dat de VVD een radicaalrechtse partij is — een partij die in ieder geval aanschurkt tegen antidemocratische krachten. Afgelopen weken barstte een discussie los over GL-PvdA: ‘Is deze partij niet aan het radicaliseren?’ en: ‘Kan de VVD wel met zo’n partij samenwerken?’ Vreemd eigenlijk, als je bedenkt hoe de VVD is verworden tot een ultrarechtse partij die geenszins een betrouwbare politiek-bestuurlijke factor vormt. Immers, welke garantie is er dat de VVD niet opnieuw de stekker uit het kabinet trekt vanwege eigen particuliere partijbelangetjes? Het moge duidelijk zijn dat ik van mening ben dat de VVD op dit moment het grootste probleem vormt voor onze parlementaire democratie: zij normaliseert het PVV-gedachtegoed en begint steeds meer op de PVV te lijken. Voor een stabiel functionerende parlementaire democratie is het broodnodig dat centrumrechts, of beter gezegd de partijen die centrumrechts zouden moeten vertegenwoordigen, grondig hervormd worden.

Steun het anti-populistische geluid!

Wil je dit opiniërende platform maandelijks steunen met een bescheiden financiële bijdrage? Dat kan via deze link: Columns (stripe.com) 

Of steun het platform eenmalig met een bedrag naar keuze invullen: https://buy.stripe.com/00g176ce24rc3Cg3cc

Dit delen: